image show5
Δευτέρα, 18 Δεκεμβρίου 2017

ΠΡΟΣΦΑΤΟ TWEET

Οι Ευρωβουλευτές μιλούν για τον Σπύρο Δανέλλη

book cover

2
PDF Εκτύπωση E-mail
Η σημασία της θαλάσσιας χωροταξίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη στην Ευρώπη

Η φιλοδοξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει την έξυπνη και περιβαλλοντικά βιώσιμη οικονομική ανάπυξη με ορίζοντα το 2020 περνάει και από τη θάλασσα. Οι τομείς που συνδέονται με το θαλάσσιο περιβάλλον προσφέρουν ευκαιρίες προώθησης της καινοτομίας, της αειφόρου ανάπτυξης και της απασχόλησης, οι οποίοι αναμένεται να συμβάλουν στην επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου. Τον Οκτώβριο του 2012, οι ευρωπαίοι υπουργοί αρμόδιοι για θέματα που αφορούν το θαλάσσιο περιβάλλον, ενέκριναν τη Διακήρυξη της Λεμεσού όσον αφορά τη στήριξη των στόχων της στρατηγικής Ευρώπη 2020 μέσω ενός ισχυρού θαλάσσιου πυλώνα.

Ακολούθησε η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Γαλάζια Ανάπτυξη, η οποία καταδεικνύει τις τεράστιες προοπτικές των θαλάσσιων και παράκτιων κλάδων για οικονομική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Η μελέτη που διεξήχθη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά πως το οικονομικό μέγεθος των θαλάσσιων κλάδων θα αυξηθεί κατά 100 δισ. ευρώ μέχρι το 2020. Εκτιμά επίσης πως θα δημιουργηθούν 1.6 εκ. νέες θέσεις εργασίας. Και στην παρούσα συγκυρία, το διακύβευμα της γαλάζιας ανάπτυξης είναι σημαντικότερο στο Νότο, στη Μεσόγειο, στην Ελλάδα, από οπουδήποτε αλλού. Η Ευρώπη έχει μακρά παράδοση στη θάλασσα, ενώ στις ακτές και θάλασσές της δραστηριοποιούνται ήδη ώριμες συγκεντρώσεις θαλάσσιων κλάδων. Για πρώτες ύλες έχουν την ίδια τη θάλασσα, τις ακτές, τον άνεμο, τα οποία διαθέτει σε αφθονία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικέντρωσε την προσοχή της σε πέντε οικονομικούς κλάδους: την ενέργεια, τον θαλάσσιο και παράκτιο τουρισμό, τις ιχθυοκαλλιέργειες, τη γαλάζια βιοτεχνολογία και την εξόρυξη ορυκτών. Ωστόσο περιθώρια για ανάπτυξη υπάρχουν και σε άλλους κλάδους, όπως είναι π.χ. η ναυτιλία και η ναυπηγική βιομηχανία. Οι θαλάσσιοι κλάδοι μπορούν θα τονωθούν επιπλέον αν επιλέξουμε σύγχρονες πολιτικές που να ευνοούν τις επενδύσεις και να προστατεύουν το περιβάλλον. Και θα πρέπει να τεθούν υπό ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που να καλλιεργεί την πολλαπλασιαστική δύναμη των συνεργειών μεταξύ ετερογενών δραστηριοτήτων και μεταξύ των νέων παγκόσμιων αλυσίδων αξίας. Για αυτό, από την πλευρά τους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις διεργασίες για τη Γαλάζια Ανάπτυξη, έθεσαν τη Θαλάσσια Χωροταξία ως προαπαιτούμενο της ανάπτυξης της λεγόμενης γαλάζιας οικονομίας της Ευρώπης.

Η ανάγκη για θαλάσσια χωροταξία προκύπτει εξάλλου από την αυξημένη χρήση των παράκτιων και των θαλάσσιων ζωνών, καθώς και από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, των κινδύνων φυσικών καταστροφών και της διάβρωσης, ασκούν επίσης πίεση στους παράκτιους και θαλάσσιους πόρους. Στην Ελλάδα, με την απειλή της διάβρωσης των ακτών στο Αιγαίο και αλλού, αλλά και την αύξηση των επενδύσεων στο θαλάσσιο χώρο, έχουμε κάθε λόγο να βάλουμε τάξη στις χρήσεις της θάλασσας. Επομένως απαιτείται ολοκληρωμένη και συνεκτική διαχείριση ώστε να διασφαλιστεί η αειφόρος ανάπτυξη και η διατήρηση των παράκτιων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων για τις μελλοντικές γενιές.

Σε πρακτικό επίπεδο, ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός αφορά τη δημόσια διαδικασία ανάλυσης και σχεδιασμού της χωροχρονικής κατανομής των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στις θαλάσσιες περιοχές για την επίτευξη οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων. Απώτερος στόχος του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού είναι η κατάρτιση σχεδίων για τον καθορισμό τρόπων αξιοποίησης των θαλάσσιων ζωνών για διαφορετικές χρήσεις. Το 2008 η Επιτροπή δημοσίευσε ένα έγγραφο με τίτλο «Οδικός χάρτης για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό: Επίτευξη κοινών αρχών στην ΕΕ», που συνοδεύτηκε το 2010 από ανακοίνωση με τίτλο: «Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός στην ΕΕ – επιτεύγματα και μελλοντικές εξελίξεις», που άνοιξε τον δρόμο για τη σημερινή Οδηγία.

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός πλαισιώνεται από την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών (ΟΔΠΖ), μία συγγενής διαδικασία της θαλάσσιας χωροταξίας και συγκεκριμένα ένα εργαλείο για την ολοκληρωμένη χάραξη πολιτικής για τις παράκτιες ζώνες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ε.Ε. συμφώνησαν ως προς σημασία των αλληλεπιδράσεων θάλασσας-ξηράς των παράκτιων δραστηριοτήτων και την αντιμετώπισή τους με συντονισμένο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη των παράκτιων και των θαλάσσιων ζωνών. Το εν λόγω εργαλείο εξασφαλίζει το ότι οι αποφάσεις περί διαχείρισης ή ανάπτυξης λαμβάνονται με συνεκτικό τρόπο σε όλους τους τομείς. Παραμένει ωστόσο ατυχές αποτέλεσμα πως η ΟΔΠΖ δεν εντάχθηκε ως υποχρέωση των 28 Κρατών-Μελών στο πλαίσιο της Οδηγίας. Ωστόσο η Ελλάδα και οι γείτονές της, καθώς και η ίδια η ΕΕ είναι συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης της Βαρκελώνης, το πρωτόκολλο της οποίας για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών, τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 2011. Το εν λόγω πρωτόκολλο καθιστά την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών υποχρεωτική για τα κράτη μέλη που βρέχονται από τη Μεσόγειο.

Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός αποτελεί βάση για την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Γαλάζια Ανάπτυξη την οποία η Επιτροπή και η Ελληνική Προεδρία προωθούν από κοινού. Η Οδηγία που υιοθετήθηκε φέτος από την Ε.Ε. αποτελεί εργαλείο που βασίζεται στην καταγραφή των σημερινών και μελλοντικών δραστηριοτήτων και λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα και τις ιδιαιτερότητες των ενδιαφερόμενων κλάδων και τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων στις μεταξύ τους σχέσεις και στο θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον. Εντούτοις, η υιοθέτησή της δεν ήταν εύκολη διαδικασία και απαίτησε επίπονες διαπραγματεύσεις. Μάλιστα, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τα Κράτη-Μέλη (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία) που έχουν ήδη καταρτίσει χωροταξικά σχέδια και που επεδίωκαν να αποτρέψουν την υιοθέτηση της Οδηγίας εγείροντας θέμα επικουρικότητας. Ωστόσο, η πίεση που άσκησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή υπήρξε καταλυτική ως προς το ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με την Οδηγία λοιπόν, τα Κράτη Μέλη υποχρεούνται να καταρτίσουν χωροταξικά σχέδια μέχρι το 2021. Δεδομένου ότι η θαλάσσια δραστηριότητα συχνά παραβλέπει τα εθνικά σύνορα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεργαστούν ώστε να διαχειριστούν καλύτερα τις θάλασσές μας και να τις κάνουν πιο ασφαλείς και βιώσιμες. Η Οδηγία θα βοηθήσει στη δημιουργία συνεκτικών δικτύων Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών για τις οποίες είναι ιδιαίτερα απαραίτητη η διασυνοριακή συνεργασία και σχεδιασμός. Επίσης η Οδηγία διασφαλίζει την πλήρη και ισότιμη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων μερών στη διαδικασία σχεδιασμού.

Ως εκ τούτου, διαφαίνεται η ιδιαίτερη αξία της και για την ίδια την Ελλάδα και τις ακτές της, αφού θα αποτελέσει σημείο αναφοράς ως ένα σύγχρονο πλαίσιο πολιτικής ικανό να εξισορροπήσει τις ανάγκες της γαλάζιας ανάπτυξης και της προστασίας των ευαίσθητων παράκτιων περιοχών.

 
banner1
blue growth
epitropi2
epitropi1
epitropi3
CHARLIE-HEBDO