image show5
Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017

ΠΡΟΣΦΑΤΟ TWEET

Οι Ευρωβουλευτές μιλούν για τον Σπύρο Δανέλλη

book cover

2
PDF Εκτύπωση E-mail
Θέσεις για την Αγροτική Πολιτική

Μέρος Α: Σύνοψη

Η σημερινή κατάσταση
Την ελληνική γεωργία χαρακτηρίζει παραγωγική αποδιάρθρωση. Σε αντιδιαστολή με το φαινόμενο αυτό, το σύνολο των λοιπών κρατών μελών της Ε.Ε. αντιμετωπίζοντας με λιγότερους αναλογικά πόρους τους ίδιους κανόνες που απορρέουν από την Κ.Α.Π. κατάφεραν να διαμορφώσουν ένα εξωστρεφές παραγωγικό μοντέλο διασφαλίζοντας σημαντική προστιθέμενη αξία στην παραγωγή τροφίμων. Βασική αιτία η αντιμετώπιση των ενισχύσεων όχι ως βασικού εργαλείου άσκησης γεωργικής πολιτικής, αλλά η κατασπατάληση τους με κριτήρια και λογικές πελατειακών σχέσεων που οδήγησαν στην απώλεια ευκαιριών εκσυγχρονισμού της γεωργίας, την απομάκρυνση από την παραγωγή και τον εκμαυλισμό μερίδας του αγροτικού κόσμου.

Η νέα Κ.Α.Π δυστυχώς επανεθνικοποίησε σειρά σημαντικών θεμάτων (καθορισμός περιφερειών ενισχύσεων, ενεργός αγρότης κτλ). Ενώ η εφαρμογή της άρχισε την 1η Αυγούστου 2014 το Υπουργείο κατέθεσε τις προτάσεις του προς διαβούλευση λίγες ημέρες πριν. Η γραφειοκρατία, η απουσία δομών υποστήριξης ενός δυναμικού και ευέλικτου συστήματος γεωργικών εφαρμογών και η παντελής αδυναμία έγκαιρης και έγκυρης ενημέρωσης θέτουν ως αμεσότερη προτεραιότητα τη δημιουργία ενός Συστήματος Παροχής συμβουλών που εξάλλου αποτελεί πλέον υποχρέωση των Κρατών – Μελών.

Το στοίχημα
Η συνειδητοποίηση της διεύρυνσης των αναγκών επισιτιστικής επάρκειας αλλά και ασφάλειας των αγροδιατροφικών προϊόντων, όπως και οι νέες διατροφικές τάσεις που ταχύτατα αναπτύσονται διεθνώς, ευνοούν ένα Μεσογειακό παραγωγικό μοντέλο που στηρίζεται σε μικρού μεγέθους οικογενειακές δομές και στην ποιότητα των προιόντων αντί της ποσότητας.

Οι ευκαιρίες
Η νέα Κ.Α.Π. δίνει τη δυνατότητα: α. αναδιανομής των επιδοτήσεων προς ενίσχυση της μη εντατικής γεωργίας και κτηνοτροφίας καθώς και των νέων αγροτών, β. αξιοποίησης της έρευνας και καινοτομίας, γ. σύνδεσης και συντονισμού των προγραμμάτων αγροτικής και περιφερειακής ανάπτυξης, και δ. την επιτέλους δημιουργία ενός υποχρεωτικού Συστήματος Παροχής Συμβουλών.

Οι φιλόδοξοι στόχοι της Ε.Ε. για την κλιματική δράση, την ενέργεια, τους φυσικούς πόρους και την βιοποικιλότητα ευνοούν τη στροφή της ελληνικής γεωργίας σε ηπιότερες περιβαλλοντικά και πιο επικερδείς ποιοτικά μορφές παραγωγής.

Οι προϋποθέσεις
Τα ποιοτικά προιόντα δεν μπορεί παρά να είναι επώνυμα, ταυτοποιημένα, πιστοποιημένα από αξιόπιστους μηχανισμούς πιστοποίησης και ελέγχου, που διασφαλίζουν συνεχώς την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Προϋπόθεση μακροχρόνιας οικονομικής βιωσιμότητας του παραγωγού (αγρότη και κτηνοτρόφου) αποτελεί η συμμετοχή του στην πορεία του προιόντος του από την πρωτογενή παραγωγή του ως τον καταναλωτή, για τη διασφάλιση όσο γίνεται μεγαλύτερου μεριδίου της προστιθέμενης αξίας του προϊόντος του. Για να το πετύχει αυτό, απαιτείται η συμμετοχή του σε ισχυρά συλλογικά σχήματα (ομάδες παραγωγών, ενώσεις). Μόνο υγιή και ισχυρά τέτοια σχήματα μπορούν να εξασφαλίσουν οικονομία κλίμακας στα κόστη των εισροών, διαπραγματευτική ισχύ στην αγορά, εφαρμογή καινοτομίας, διενέργεια εφαρμοσμένης έρευνας, διασφάλιση συνέπειας στη διάθεση, σταθερότητας στην ποιότητα, τη μορφή και τις ποσότητες –προϋποθέσεις εξωστρέφειας και ανταγωνιστικότητας.

Η οργανική σύνδεση της αγροτικής παραγωγής με την τουριστική αγορά θα δημιουργήσει μια καινούργια μορφή εξωστρέφειας και εξαγωγών των ελληνικών προϊόντων. Η ταύτιση του προϊόντος με τον τόπο παραγωγής του εξασφαλίζει αμοιβαίο όφελος μοναδικότητας σε τουρισμό και γεωργία.

Κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2020 θα εισρεύσουν στην Ελληνική γεωργία άνω των 19 δις ευρώ. Περισσότερα από το σύνολο των ευρωπαϊκών πόρων που θα ενισχύσουν όλους τους λοιπούς τομείς. Η ορθολογική αξιοποίησή τους μπορεί να εξασφαλίσει στον γεωργικό μας τομέα περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα.

Μέρος Β: Ανάλυση

Η σημερινή κατάσταση σε Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση
Η κατασπατάληση των πόρων με κριτήρια αδιαφανή, πελατειακά, με συστηματική αδιαφορία στην τήρηση των κοινοτικών κανόνων, δίνει στην Ελλάδα τη θλιβερή πρωτιά στην επιβολή καταλογισμών. Έτσι στη σημερινή κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, οφείλουμε αθροιστικά το τεράστιο ποσό των 2,5 περίπου δις ευρώ που θα αφαιρεθεί απο το σύνολο των περίπου 19 δις, τα οποία η χώρα μας δικαιούται στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο (2014-2020), ως ενισχύσεις στον πρώτο και δεύτερο πυλώνα της νέας Κ.Α.Π. Ποσό που υπερβαίνει κατά πολύ το άθροισμα των ευρωπαϊκών πόρων που θα ενισχύσουν το σύνολο των λοιπών τομέων από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ένωσης.

Εδώ και χρόνια, έχουμε όλοι εξοικειωθεί με την ιδέα μιας ελληνικής γεωργίας που δε μπορεί να συντηρηθεί χωρίς απαλλαγές, ελαφρύνσεις, αποζημιώσεις και πλουσιοπάροχες ενισχύσεις από την ΕΕ. Τόσο οι προβαλλόμενοι ως εκπρόσωποι των αγροτών όσο και η διοίκηση και η εκάστοτε πολιτική ηγεσία έχουν την πεποίθηση ότι δεν υπάρχει άλλη λύση για την ελληνική γεωργία, πέρα από την αδιάκοπη εξασφάλιση παροχών προς το γεωργικό τομέα. Κι ας είναι αυτή η υποτιθέμενη λύση σε βάρος του έλληνα και του ευρωπαίου φορολογούμενου, σε βάρος του περιβάλλοντος, σε βάρος των υγιώς σκεπτόμενων επιχειρηματιών του αγροδιατροφικού τομέα και τελικά σε βάρος της ίδιας της βιωσιμότητας της ελληνικής γεωργίας.

Γιατί η ελληνική γεωργία φέρεται πάντα να ζητάει από την εκάστοτε κυβέρνηση βοήθεια; Μπορεί να υπάρξει γεωργία που να συμβάλλει στο εθνικό εισόδημα της χώρας αντί να ζητάει οικονομικές παροχές για την επιβίωσή της; Αν ναι, τι πρέπει να γίνει στη δομή, τη διάρθρωσή της και τη σχέση της με τους άλλους τομείς της οικονομίας, ώστε να μπορέσει να ορθοποδήσει; Μήπως χρειάζεται "νέο αίμα", νέες αντιλήψεις, τη μεγαλύτερη εξοικείωση με τις καινούργιες ιδέες, την πληροφόρηση και την τεχνολογία που φέρνουν οι νεότερες ηλικίες; Αυτά τα ερωτήματα συνήθως παρακάμπτονται, ενώ στη θέση τους προτάσσεται η αντίληψη ότι η γεωργία δεν έχει μέλλον, χωρίς την καθοριστική συμβολή οικονομικών παροχών. Γιατί όμως θα πρέπει η χώρα να θυσιάζει την ενθάρρυνση δυναμικών τομέων κι επιλογών, προκειμένου να στηρίξει πρακτικές χωρίς μέλλον; Γιατί θα πρέπει να κάνει επιλογές που όχι μόνο δεν αξιοποιούν στο βαθμό που θα ήταν δυνατό τη χρήση των διαθέσιμων πόρων, αλλά επιπλέον δυσχεραίνουν τις συνθήκες λειτουργίας και ανταγωνισμού για τις υγιείς επιχειρήσεις;

Για να ορίσουμε λοιπόν το πρόβλημα θα πρέπει πρώτα να αποτυπώσουμε τη σημερινή πραγματικότητα για τη γεωργία και την ύπαιθρο. Οποιαδήποτε λύση δε μπορεί να είναι βιώσιμη αν δεν λάβει υπόψη της αυτήν την πραγματικότητα.

Η Ελλάδα δεν είναι μόνη της στον κόσμο, αλλά ούτε βρισκόμαστε πια σε εποχές που τα σύνορα ήταν κλειστά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί πολλές φορές ακούγονται φωνές υπέρ της εξασφάλισης αυτάρκειας της χώρας. Το ζητούμενο δεν είναι να έχουμε αυτάρκεια με οποιοδήποτε κόστος. Αυτάρκεια είχε και η Αλβανία στην εποχή της απομόνωσης και της υστέρησης. Το ζητούμενο είναι να κάνουμε την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των πόρων που έχουμε. Με άλλα λόγια πρέπει να εξασφαλίσουμε τη μεγαλύτερη δυνατή αποδοτικότητα των δυνατοτήτων μας. Κι αυτό δε συνάδει με φοβικές αντιδράσεις, εσωστρέφεια και προστατευτισμό. Προϋποθέτει γνώση, επιχειρηματικότητα, εξωστρέφεια και εξαγωγές που είναι σε θέση να πληρώσουν για τις εισαγωγές.

Σήμερα, είτε το θέλουμε είτε όχι, κάθε δράση ή αδράνειά μας κρίνεται, σε διεθνές επίπεδο και αντανακλάται σε οικονομικό αποτέλεσμα. Τα προϊόντα με ποιότητα, συνέπεια στη διάθεση, στην ποιότητα, μορφή και τις ποσότητες την οποία επιθυμούν οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο βλέπουν τις εξαγωγές τους να αυξάνονται. Τα υπόλοιπα βλέπουν τις τιμές τους να συρρικνώνονται παρά την εξαιρετική ποιότητα που πολλές φορές έχουν.

Τι φταίει;

Τα στάδια που – πλέον - μεσολαβούν από τον παραγωγό μέχρι τον καταναλωτή αυξάνονται και θα εξακολουθήσουν να αυξάνονται, καλύπτοντας όλο και πιο λεπτές ανάγκες του καταναλωτή και της αγροδιατροφικής αλυσίδας για ιχνηλασιμότητα, ασφάλεια του προϊόντος, διευκόλυνση των συναλλαγών, μείωση του κόστους εμπορίας, ικανοποίηση των καταναλωτικών προτιμήσεων. Ως αποτέλεσμα, η αξία του προϊόντος που διατίθεται από τον παραγωγό αναλογεί σε όλο και μικρότερο μερίδιο της προστιθέμενης αξίας που ενσωματώνει το τελικό προϊόν που αγοράζει ο καταναλωτής.

Η μείωση του μεριδίου βέβαια πολλές φορές έχει κι άλλες αιτίες. Είναι η αδύναμη διαπραγματευτική ισχύς των παραγωγών στην αγροδιατροφική αλυσίδα, ενδεχόμενες εκδηλώσεις αθέμιτου ανταγωνισμού στη λειτουργία της αγροδιατροφικής αλυσίδας, η αδιαφάνεια στη διαμόρφωση τιμών μεταξύ των διαφόρων σταδίων της αγροδιατροφικής αλυσίδας. Όλα αυτά είναι προβλήματα που τόσο η "ΚΑΠ" όσο και οι εθνικές πολιτικές θα πρέπει να αντιμετωπίσουν.

Σήμερα είναι η κατάλληλη στιγμή για να αφυπνισθούμε, για να δούμε τους εαυτούς μας μέσα στην πραγματικότητα, που περιλαμβάνει την Ελλάδα, άλλα 27 κράτη μέλη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Είναι η στιγμή να δούμε τους εαυτούς μας ως μέρος ενός συνόλου που αναζητά διεξόδους σε θέματα επισιτιστικής ασφάλειας, αύξησης της ανταγωνιστικότητας, ορθολογικής χρήσης των πόρων, αντιμετώπισης του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής και της συρρίκνωσης της βιοποικιλότητας, δημιουργίας μιας βιώσιμης οικονομίας στην ύπαιθρο.

Είναι αυτά τα προβλήματα του 21ου αιώνα για τα οποία σήμερα η Ευρώπη και ο κόσμος προσπαθούν να βρουν λύσεις. Οι πόροι (δηλαδή οι εισφορές των φορολογουμένων της ΕΕ) δε δίνουν αυτομάτως λύση σε όλα αυτά τα προβλήματα. Αντίθετα, πολλά από αυτά έχουν δημιουργηθεί σε μεγάλο βαθμό από την κακή χρήση των πόρων, τη σπατάλη της ενέργειας και του νερού, την υποβάθμιση του εδάφους, την αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων και "εγγειοβελτιωτικών" προϊόντων, τις υπερ-εντατικές μεθόδους παραγωγής, αλλά και την αδράνεια, την έλλειψη προσαρμοστικότητας στην οποία μας έχει καθηλώσει μια εμμονή σε κρατικοδίαιτες αντιλήψεις για τον τρόπο λειτουργίας της γεωργίας, την παραγωγή και εμπορία των γεωργικών προϊόντων.

Αυτή είναι η προσέγγιση που θα πρέπει να αναζητήσει η χώρα σε κάθε επίπεδο και σε κάθε τομέα. Η γεωργία δεν αποτελεί εξαίρεση.

Οι ελπιδοφόρες εξαιρέσεις
Είναι αναμφίβολα ευτυχές και ελπιδοφόρο το γεγονός ότι στην εποχή της κρίσης, όπου η Ελλάδδα ψάχνει ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης και παραγωγικότητας, κάποιοι δείχνουν τον δρόμο, έχοντας πετύχει θαύματα στον τομέα τους. Όμως, το εύλογο ερώτημα που γεννάται και που ορισμένοι φωτισμένοι και δημιουργικοί άνθρωποι μας ωθούν να θέσουμε επιτακτικά με το παράδειγμά τους είναι το ακόλουθο: τί χρειάζεται ώστε να περάσουμε από τα μεμονωμένα καλά παραδείγματα στο μεγάλο ζητούμενο, που είναι η αναγκαία στροφή του γεωργικού τομέα στην Ελλάδα σε μια σύγχρονη, ανταγωνιστική και περιβαλλοντικά βιώσιμη οργάνωση της παραγωγής και της εμπορίας, με προσανατολισμό σε προϊόντα και υπηρεσίες ποιότητας και υψηλής προστιθέμενης αξίας;

Προϋποθέσεις βιωσιμότητας
Μόνο αν πληρούνται η οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα η ανάπτυξη της γεωργίας και της υπαίθρου θα στέκεται πραγματικά στα πόδια της, χωρίς να υπονομεύεται ούτε από φυσικούς ούτε από ανθρώπινους παράγοντες.

1. Οικονομική βιωσιμότητα της γεωργίας και των γεωργικών εκμεταλλεύσεων για μια ανάπτυξη της γεωργίας που μακροπρόθεσμα αυτοτροφοδοτείται από την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών και τελικά το εισόδημα που αυτή αποφέρει. Κι αυτό διότι η εξάρτηση της επιβίωσης μιας εκμετάλλευσης και της γεωργίας από επιδοτήσεις και διαγραφές χρεών δεν τις καθιστά πραγματικά βιώσιμες, αλλά μόνο πλασματικά βιώσιμες. Εάν για οποιοδήποτε λόγο σταματήσουν οι επιδοτήσεις, καταρρέει και ολόκληρος ο τομέας.

Πώς μπορεί να γίνει η γεωργία οικονομικά βιώσιμη; Μέσω ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας είναι η απάντηση. Κι αυτό σημαίνει είτε μείωση του κόστους παραγωγής (δηλαδή, αύξηση παραγωγικότητας) είτε διαφοροποίηση του προϊόντος που του προσδίδει υψηλότερη προστιθέμενη αξία και άρα αποκομίζει υψηλότερες τιμές από την αγορά.

Πώς μπορούμε να πετύχουμε μείωση του κόστους παραγωγής, όταν οι τιμές των εισροών που χρησιμοποιούνται στη γεωργία (ζωοτροφές, λιπάσματα, ενέργεια κλπ) ολοένα αυξάνονται;

α. Σε περιπτώσεις που με δεδομένες τις σημερινές γνώσεις η παραγωγικότητα έχει σημαντικά περιθώρια βελτίωσης, θα πρέπει καταρχάς να βρεθούν τρόποι αξιοποίησης αυτών των περιθωρίων.

  • Οι γνώσεις εδώ είναι καθοριστικής σημασίας - γνώσεις και για την οικονομικότερη λειτουργία μιας εκμετάλλευσης και για τις διαθέσιμες γεωργικές πρακτικές.
  • Η συνεργασία μεταξύ των παραγωγών είναι επίσης κρίσιμης σημασίας για περιορισμό του κόστους λειτουργίας, ιδιαίτερα των μικρών εκμεταλλεύσεων. Ένα κόστος που είναι ασύμφορο να το επωμισθεί μία και μόνη γεωργική εκμετάλλευση (πχ αγορά γεωργικών μηχανημάτων) μπορεί να συμφέρει μια ομάδα παραγωγών. Μία ομάδα παραγωγών μπορεί επίσης να διαπραγματευθεί χαμηλότερες τιμές για τις εισροές και υψηλότερες τιμές για τα προϊόντα, ενώ είναι επίσης σε θέση να αναλάβει πολύτιμες επενδύσεις ή να αντεπεξέλθει αποτελεσματικότερα σε κρίσεις, με τη στήριξη της ΕΕ.

β. Στις περιπτώσεις όπου ήδη η παραγωγικότητα είναι υψηλή, η ανάπτυξη απαιτεί τη συμβολή της καινοτομίας.

2. Περιβαλλοντική βιωσιμότητα με βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Η γεωργία κάνει χρήση νερού, εδάφους, ενέργειας. Κατασπατάληση και κακή χρήση αυτών των πόρων μακροπρόθεσμα επιδρά αρνητικά στην παραγωγική δυνατότητα και τελικά στην ίδια τη γεωργική παραγωγή, ποσοτικά και ποιοτικά.

Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων, ενέργειας που συνδέεται συνήθως, αλλά όχι αποκλειστικά, με την εντατικοποίηση της γεωργίας υποβαθμίζει την ποιότητα των φυσικών πόρων, εξαντλεί τα εδάφη, μολύνει τα νερά, ρυπαίνει τον αέρα. Η βιοποικιλότητα χάνεται, οι ισορροπίες στη φύση ανατρέπονται, το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής κάνει όλο και περισσότερο φανερή την παρουσία του με ακραία καιρικά φαινόμενα και μεταβολές στους καλλιεργητικούς κύκλους. Μέχρι τώρα, οι προσπάθειες για περιβαλλοντικά βιώσιμη ανάπτυξη γίνονταν σε βάρος της ανταγωνιστικότητας. Η συνταγή ήταν λιγότερο εντατικές μορφές γεωργικών δραστηριοτήτων και το αποτέλεσμα ήταν αύξηση του κόστους παραγωγής. Οι σημερινές συνθήκες δεν επιτρέπουν τη συνέχιση αυτής της συνταγής. Η προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, η ενίσχυση της βιοποικιλότητας και η καταπολέμηση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής είναι απολύτως αναγκαία αν θέλουμε να υπάρχει γεωργία και στο μέλλον. Η περιβαλλοντική βιωσιμότητα πρέπει να γίνει συμβατή και να συνδεθεί με την παραγωγικότητα. Ένας ακόμα λόγος που κάνει αναγκαία την καινοτομία.

3. Κοινωνική βιωσιμότητα. Η εξασφάλιση κοινωνικής συνοχής και ισόρροπης ανάπτυξης μεταξύ των αγροτικών περιοχών προϋποθέτει βιώσιμη οικονομικά ανάπτυξη, χωρίς αποκλεισμούς κοινωνικών στρωμάτων και κοινωνικών ομάδων, ούτε στην διαδικασία της παραγωγής ούτε στη διάχυση των αποτελεσμάτων.

Αλλά για να διαχυθούν τα αποτελέσματα πρέπει πρώτα να παραχθούν. Η ύπαιθρος πρέπει να δημιουργήσει πραγματικές θέσεις εργασίας που θα αποφέρουν πραγματικά εισοδήματα και όχι επιδοτούμενες παροχές. Δεν αρκεί να δημιουργούνται θέσεις υποαπασχόλησης. Το μακροχρόνιο και μακροπρόθεσμο όφελος όλων μας απαιτεί τη δημιουργία ευκαιριών για εργασία που παράγει προϊόντα και υπηρεσίες με υψηλή προστιθέμενη αξία. Ούτε αρκεί η πραγματική παραγωγή να είναι συγκεντρωμένη σε ορισμένες περιοχές. Η πραγματική ανάπτυξη της υπαίθρου απαιτεί διαφοροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων (π.χ., αγροτουρισμός, διαχείριση γεωργικού τοπίου, παροχή υπηρεσιών αναψυχής, μεταποίηση, παραγωγή ενέργειας από εναλλακτικές πηγές κλπ) την ανάπτυξη δηλαδή εναλλακτικών δραστηριοτήτων για τους γεωργούς ώστε να αξιοποιείται πλήρως ο χρόνος του αγρότη και να πολλαπλασιάζονται οι πηγές εισοδήματος. Απαιτεί διαφοροποίηση ακόμα και στα συστήματα καλλιέργειας και εκτροφής, ώστε να μην καταπονείται το περιβάλλον, αλλά και να περιορίζεται ο κίνδυνος από ζημιές στην παραγωγή.

Για να γίνουν όλα αυτά χρειάζεται σοβαρότητα, ειλικρινής και μεγάλη προσπάθεια, επαγγελματισμός, επιχειρηματικότητα. Αλλά χρειάζονται και νέες ιδέες, φρέσκες και ρεαλιστικές σκέψεις, δημιουργικότητα. Χρειάζεται πραγματική ανάπτυξη που να μην υποσκάπτει το περιβάλλον ("πράσινη ανάπτυξη"). Χρειάζεται καινοτομία.

Εργαλεία της νέας Κ.Α.Π για την ένταξη της καινοτομίας στην αγροτική ανάπτυξη
Η Ε.Ε. θα ενισχύσει τη γεωργική έρευνα από €1,9 δισ. σε €4,5 δισ (2014-2020) ώστε να αποκτηθούν περισσότερες και καλύτερες γνώσεις σχετικά με

  • τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της γεωργίας,
  • την ασφάλεια και την ποιότητα των τροφίμων,
  • την αποτελεσματικότερη λειτουργία του αγροδιατροφικού συστήματος,
  • τη διατήρηση και προώθηση της ποικιλομορφίας στην ευρωπαϊκή γεωργία
  • την προσαρμογή των γεωργικών μεθόδων παραγωγής στην κλιματική αλλαγή
  • τη διατήρηση της βιοποικιλότητας
  • τον εντοπισμό εναλλακτικών λύσεων που προσφέρουν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Σκοπός αυτής της ενίσχυσης είναι η έρευνα να συμβάλει με τις καινούργιες γνώσεις, ώστε καινοτόμες ιδέες να μετατραπούν σε προϊόντα και υπηρεσίες που θα τονώσουν την ανταγωνιστικότητα, και θα δημιουργήσουν οικονομική μεγέθυνση και νέες θέσεις εργασίας, συμβατές με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.

Αφού αποκτηθούν αυτές οι γνώσεις θα πρέπει να διαχυθούν, εάν θέλουμε να υπάρξει πρακτικό αποτέλεσμα. Θα πρέπει λοιπόν να τεθεί σε λειτουργία ένας σύνδεσμος που θα παίρνει τα αποτελέσματα της έρευνας και θα θέτει τις καινοτόμους ιδέες σε εφαρμογή. Πρέπει ακόμα να εξασφαλισθεί ότι οι γνώσεις θα μεταδίδονται ταχύτατα από τα ερευνητικά εργαστήρια στους αγρότες, αλλά και αντιστρόφως, αν θέλουμε η έρευνα να παραμείνει συνδεδεμένη με τις ανάγκες που έχει η γεωργία στην πράξη.

Το ρόλο αυτό καλούνται να αναλάβουν 1. οι Ευρωπαϊκές Συμπράξεις για την Καινοτομία (ΕΣΚ) και 2. ένα αναβαθμισμένο Σύστημα Παροχής Συμβουλών στους Αγρότες

Τι θα πρέπει λοιπόν να κάνει σήμερα ο αγρότης;
Ο αγρότης θα πρέπει καταρχάς να συνειδητοποιήσει ότι οι πραγματικές ευκαιρίες στην ΚΓΠ δεν εξασφαλίζονται με τις άμεσες ενισχύσεις. Οι άμεσες ενισχύσεις εξασφαλίζουν μια σταθερή, ελάχιστη εισοδηματική βάση. Οι ευκαιρίες πρέπει να αναζητώνται στην αγορά. Και τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης προσφέρουν πολλούς διαφορετικούς τρόπους για να αυξηθεί η πρόσβαση σε αυτές τις ευκαιρίες.

Η πρώτη καινοτομία λοιπόν για τον αγρότη θα είναι να αρχίσει να εξοικειώνεται με την ίδια την ιδέα της καινοτομίας και της ανάγκης να βάλει την ενημέρωση και τη λήψη γνώσεων στην καθημερινότητά του, όσο μεγάλη ή μικρή κι αν είναι η γεωργική του εκμετάλλευση. Να εξερευνήσει μορφές που η καινοτομία μπορεί να πάρει, που αυτός μπορεί να της δώσει.

Να υιοθετήσει μια θετική στάση απέναντι στο καινούργιο και μια υπεύθυνη στάση έναντι των σχεδίων που καταστρώνει και των αποφάσεων που λαμβάνει. Θα πρέπει να δει τη γεωργική δραστηριότητα ως μια διαδικασία δημιουργική, που ξεκινά από τον ίδιο και ολοκληρώνεται μέσα από συνεργασίες. Θα πρέπει να δει τις συνεργασίες ως από κοινού ενέργειες για μεγιστοποίηση του οφέλους όλων και όχι σαν σχέσεις ιδιοτέλειας και καχυποψίας. Θα πρέπει να συμφιλιωθεί με την "ιδιωτική πρωτοβουλία" και την "υγιή επιχειρηματικότητα", την "καινοτομία" στη γεωργία.

Θα πρέπει να σκεφτεί το ρόλο της τυποποίησης και της πιστοποίησης της ποιότητας και της ασφάλειας των αγροδιατροφικών προϊόντων στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Να αναρωτηθεί με ποιον τρόπο η καινοτομία θα μπορούσε να βοηθήσει στη διαχείριση του κινδύνου και την πρόληψη κρίσεων στον αγροδιατροφικό τομέα.

Με ποιον τρόπο θα μπορούσε να του εξασφαλίσει άμεση, έγκυρη και απόλυτα ενημερωμένη για τις τελευταίες εξελίξεις κατάρτιση.

Με ποιον τρόπο θα μπορούσε να μετατρέψει τη γεωργία σε βασικό παράγοντα όχι μόνο αντιμετώπισης αλλά και επίλυσης του προβλήματος της κλιματικής αλλαγής.

Θα πρέπει με λίγα λόγια να αναπτύξει, όπως όλοι μας, μια κουλτούρα καινοτομίας. Και τότε θα είναι έτοιμος να συμμετάσχει σε μια Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας που μπορεί να αλλάξει πολλά στη γεωργία και τις αγροτικές περιοχές από 2014 έως το 2020.

Ενδυνάμωση της υπαίθρου
Μια πολιτική για να είναι αποτελεσματική θα πρέπει να έχει βρει έρεισμα στον ίδιο τον κόσμο που καλείται να την εφαρμόσει. Αν όχι, η εφαρμογή της, αντί να επιτύχει τους επιδιωκόμενους στόχους θα δημιουργήσει νέες στρεβλώσεις. Η ίδια η επέκταση της βιολογικής γεωργίας δεν έγινε με όρους περιβαλλοντικής και οικονομικής βιωσιμότητας. Υπήρξε αποτέλεσμα μιας αντίδρασης των ασχολούμενων με τη γεωργία σε οικονομικά κίνητρα, χωρίς εμπέδωση της σημασίας και των στόχων της πολιτικής. Εξ' ου και δεν έγινε μια ολοκληρωμένη προσπάθεια κεφαλαιοποίησης των πλεονεκτημάτων της και αύξησης της προστιθέμενης αξίας της παραγωγής.

Είναι κρίσιμο λοιπόν να δημιουργήσουμε ευνοϊκές συνθήκες για να μπορέσουν αυτά τα άτομα να στραφούν στην ύπαιθρο. Πρέπει να δημιουργήσουμε τις συνθήκες που θα επιτρέψουν σε δυναμικά άτομα να εργασθούν εκεί και να ανατπυχθούν επιχειρηματικά, αλλά και κοινωνικά. Αυτά τα άτομα δεν εστιάζουν στις επιδοτήσεις, ακριβώς διότι έχουν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και στις δυνατότητες αλλά και στις αδυναμίες μιας μετεγκατάστασης στην ύπαιθρο. Η στήριξη ενός επιχειρηματικού εγχειρήματος απαιτεί πολλά περισσότερα από ένα επίδομα εγκατάστασης. Κι όσο πιο σοβαρά βλέπει κανείς αυτό το εγχείρημα τόσο περισσότερες παραμέτρους θα λάβει υπόψη του πριν οποιαδήποτε απόφαση.

Η ενδυνάμωση της υπαίθρου πρέπει να βασισθεί σε νέο αίμα και σε όποιες υποδομές είναι απαραίτητες για να το προσελκύσουν. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να μετατρέψουμε τη γεωργία σε έναν κλάδο δυναμικό και βιώσιμο. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να κόψουμε το γόρδιο δεσμό μιας αναπτυξιακής κατεύθυνσης για την ύπαιθρο που βλέπει τη δόμηση σαν υποκατάστατο της γεωργίας. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να μειώσουμε τις ανισότητες στην ύπαιθρο, να δημιουργήσουμε θέσεις απασχόλησης με υψηλή προστιθέμενη αξία, να αξιοποιήσουμε τον πλούτο της υπαίθρου, προστατεύοντάς τον.

Νέα γεωργία: πρόκληση για το μέλλον
Η ελληνική οικονομία χρειάζεται καταρχάς παραγωγή. Για την ακρίβεια χρειάζεται παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών με υψηλή προστιθέμενη αξία, που να είναι ανταγωνιστική στις ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές και να βρίσκει τρόπους διείσδυσης σε ολοένα και μεγαλύτερα τμήματα της παγκόσμιας αγοράς. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται ανάπτυξη που να βασίζεται στις δικές μας δυνάμεις και στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας. Χρειάζεται ανάπτυξη που να μην είναι αυτοκαταστροφική. Γι αυτό και ο γεωργικός τομέας είναι ιδανικός για να δώσει το έναυσμα για μια υγιή και βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας. Η νέα γεωργία της χώρας, στραμμένη στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια αγορά, βασισμένη στην ευελιξία και την κινητικότητα του ανθρώπινου δυναμικού, στην περιφρούρηση φιλικών σχέσεων με το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους, τη βιοποικιλότητα είναι ο θεμελιώδης μοχλός για να κινηθεί η αγορά εργασίας όχι μόνο στον πρωτογενή, αλλά και στο δευτερογενή τομέα της μεταποίησης των γεωργικών προϊόντων και στον τριτογενή τομέα του ήπιου τουρισμού.
Η νέα γεωργία της χώρας δε μπορεί παρά να στηριχθεί σε νέους αγρότες. Αυτοί μαζί με τα δυναμικότερα στελέχη του σημερινού αγροτικού κόσμου θα ανατρέψουν στην πράξη την παρωχημένη εικόνα του αγρότη που ταυτίζεται με τις επιδοτήσεις, τα περιορισμένα προσόντα και την εσωστρέφεια. Η νέα γεωργία έδωσε ήδη σημάδια δυναμισμού, πετυχαίνοντας αύξηση των εξαγωγών μέσα στην κρίση και κλείσιμο σημαντικών εμπορικών συμφωνιών με τρίτες χώρες, σε τομείς υψηλής ανταγωνιστικότητας.

Η νέα γεωργία έχει απαιτήσεις. Απαιτεί δυναμισμό, γνώσεις, ευελιξία, επαγγελματισμό, επιχειρηματικότητα. Απαιτεί επιμονή, συνεργασίες και αναζήτηση λύσεων. Απαιτεί ρεαλισμό, στόχευση και προσαρμοστικότητα. Είναι πολλοί όμως οι νέοι που αποζητούν τέτοιες συνθήκες για να απελευθερώσουν το δυναμισμό και τις ιδέες τους. Είναι πολλοί νέοι που αποζητούν να σταθούν στις δυνάμεις τους και στα πόδια τους, αποζητούν να προοδεύσουν με την εργατικότητα, τη δημιουργικότητα, την καινοτομία. Είναι ακριβώς αυτοί που αποζητούν την "απελευθέρωση του επαγγέλματος" από διάφορες στρεβλώσεις και αγκυλώσεις, ώστε να καταστεί η γεωργία ένας τομέας που επιβραβεύει τις υγιείς προσπάθειες και ανταμείβει με καλά εισοδήματα τον επαγγελματισμό του αγρότη. Η πορεία δε θα είναι εύκολη, αλλά οι ευκαιρίες σήμερα διαγράφονται μεγαλύτερες και περισσότερες από ποτέ

 
banner1
blue growth
epitropi2
epitropi1
epitropi3
CHARLIE-HEBDO